یک دیپلمات غربی حاضر در مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا نشست روز سهشنبه ژنو را «یک قدم به جلو و دو قدم بهعقب پنهان» توصیف کرد.
بر اساس گفتههای این دیپلمات و همچنین گزارشهای منتشرشده، جمهوری اسلامی در موضوعهای مرتبط با برنامه هستهای نشانههایی از انعطاف نشان داد، هرچند همچنان با خواستههای آمریکا فاصله قابلتوجهی دارد. تهران همچنین برای دیگر محورهای مورد مطالبه واشنگتنــ شامل برنامه موشکی، حمایت از گروههای نیابتی و نحوه برخورد با اعتراضهای داخلیــ چارچوبهای جایگزین پیشنهاد کرد.
منابعی که با روزنامه اسرائیل هیوم گفتوگو کردند فضای مذاکرات را مثبت ارزیابی کردند و گفتند نمایندگان آمریکا به چند پیشنهاد جمهوری اسلامی واکنش مساعد نشان دادند. دو طرف توافق کردند پس از مشورتهای داخلی نشست دیگری برگزار کنند، اما ادعای عباس عراقچی درباره دستیابی به تفاهم بر سر اصول راهنما برای ادامه مذاکرات تایید نشد.
از جزئیات مطرحشده این بود که جمهوری اسلامی دیگر با انتقال اورانیوم غنیشده به خارج مخالفت مطلق ندارد و پیشنهاد سپردنش به کشور ثالث را که در مذاکرات پیشین مطرح شده بود، احیا کرد و روسیه را بهعنوان گزینه احتمالی ذکر کرد. همزمان، مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی مدعی شدند بخشی از اورانیوم غنیشده در جریان حملات هوایی اسرائیل و آمریکا در جنگ ۱۲ روزه زیر آوار مدفون شده است. ارزیابیهای اطلاعاتی غرب این ادعا را رد و اعلام کرده است کل ذخیره حدود ۴۴۰ کیلوگرمی از تاسیسات خارج و به محل نامشخصی منتقل شده است.
در گفتوگوها در ژنو، جمهوری اسلامی درخواست آمریکا برای بازرسی بینالمللی از محل مورد نظر یا همکاری در بازیابی اورانیوم غنیشده را نپذیرفت. سطح غنیسازی این مواد ۸۰ درصد یا بیشتر اعلام شد. این سطح برای تولید چند بمب هستهای کافی است، در حالیکه سوخت مورد استفاده در نیروگاههای غیرنظامی معمولا بیش از ۳.۷۵ درصد غنی نمیشود.
در حوزه سیاست غنیسازی، جمهوری اسلامی پیشنهاد تعلیق موقت و سپس ایجاد یک مرکز منطقهای غنیسازی در خاک ایران تحت نظارت بینالمللی را مطرح کرد تا اورانیوم با غلظت پایین برای مصارف غیرنظامی کشورهای همسایه تامین شود.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
همچنین، جمهوری اسلامی پیشنهاد کرد مذاکراتی سهجانبه با حضور نمایندگان آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای تعیین دامنه نظارت بر تاسیسات هستهای برگزار شود. در مقابل، تهران خواستار رفع تدریجی تحریمها از همان ابتدا شد «تا جدیت نشان داده و اعتماد متقابل ایجاد شود».
در سایر موضوعهای مختلف محل اختلاف، جمهوری اسلامی بهطور غیرمستقیم به خواسته آمریکا درباره برنامه موشکی و حمایت از گروههای منطقهای پاسخ داد و اعلام کرد مسائل مربوط به همسایگان عرب در قالب یک نشست منطقهای پس از توافق هستهای بررسی شود. ترکیه و قطر برای میزبانی چنین نشستی اعلام آمادگی کردهاند و اسرائیل در آن حضور نخواهد داشت.
در مورد زرادخانه موشکی، هیئت جمهوری اسلامی گفت این سلاحها برای دفاع در برابر «تهاجم اسرائیل» ضروریاند و به جنگ ۱۲ روزه بهعنوان شاهد تهدید اشاره کرد. به گفته آنان، جمهوری اسلامی بدون این توان قادر به پاسخ به حملات آینده نخواهد بود.
موضوع برخورد با اعتراضهای داخلی تقریبا بررسی نشد و تهران پیشنهاد اعزام هیئت بینالمللی برای بررسی اتهامهای مربوط به کشتار معترضان و اعدامها را رد کرد. گزارشها حاکی از آن است پس از وعده توقف اعدامها، صدها و احتمالا هزاران نفر پس از بازداشت اعدام شدهاند، بسیاری بدون محاکمه و برخی در روندهای سریع و از طریق جلسات ویدیویی محکوم به مرگ شدهاند.
در اقدامی که به نظر تلاشی برای تقویت مسیر دیپلماتیک است، عراقچی ایده یک برنامه اقتصادی منطقهای با مشارکت قابلتوجه آمریکا را پیشنهاد کرد و امکان دسترسی شرکتهای آمریکایی به بخشهای نفت، گاز و معدن ایران و نیز نوسازی ناوگان هواپیمایی غیرنظامی از طریق خرید از تولیدکنندگان آمریکایی از جمله بویینگ مطرح شد.
هدف این رویکرد ارائه تصویری از آمادگی جمهوری اسلامی برای مصالحه و در عین حال، پیشنهاد منافع اقتصادی به شرکتها و اقتصاد آمریکا در برابر هزینهها و عدم قطعیتهای تقابل نظامی است.
همزمان، رهبر جمهوری اسلامی با تهدید نیروهای آمریکایی، در مورد پیامدهای حمله هشدار داد و پیامهایی به چند زبان در رسانه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) منتشر کرد.
جمهوری اسلامی همچنین به کارزارهای نفوذ رسانهای در داخل آمریکا ادامه داده است تا این روایت تقویت شود که حمله به ایران فقط بهنفع اسرائیل است و اسرائیل واشنگتن را به جنگی غیرضروری میکشاند.
علاوه بر این، تهران برای جلب حمایت روسیه و چین اقدام کرد و این دو کشور در رزمایشی دریایی مشارکت کردند که طی آن بخشهایی از تنگه هرمز بهطور محدود مسدود شد.
مقامهای اسرائیلی نیز اعلام کردند پیشنهادهای جمهوری اسلامی هنوز با خواستههای آمریکا، بهویژه در زمینه شفافیت هستهای، فاصله دارد و قرار است گزارش مفصلی از نتایج نشست دریافت کنند.

